امروز چهارشنبه - 31 مرداد 1397
حیات بازارهای رسمی حفظ شود
حمایت کارشناسان از بورس کالا
حیات بازارهای رسمی حفظ شود
تاریخ انتشار : 6 مرداد 1397
بهترین اقدام در شرایط حاضر، استفاده از ابزارهای موجود، برای تنظیم بازار است. در این راستا، فعالیت های چند ساله بورس کالا نشان داده که بهترین بازار برای به تعادل رسیدن قیمت ها است.

حمید میرمعینی

کارشناس بازار پول و سرمایه

دولت، شرایط اجرای قیمت گذاری دستوری را ندارد

بورسها معمولا در اقتصادهایی ایجاد  می شوند که مبتنی بر بازار آزاد است؛ یعنی در یک نظام اقتصادی، ابتدا باید تئوری های مربوط به اقتصاد آزاد پذیرفته شده باشد تا بورس نیز بتواند به فلسفه وجودی خود که تسهیل عرضه و تقاضا و کشف قیمت بدون دستکاری است، برسد. اقتصاد ایران در بلند مدت باید به سمت اقتصاد آزاد حرکت کند که یکی از ابزارهای آن، بازارهای متشکلی مثل بورس کالا است. به این ترتیب، در اقتصادهایی که کاملا آزاد نیستند، فضاهایی رانتی ایجادمی شود؛ عده ای از بازارهای با قیمت گذاری دستوری خریداری می کنند و آن را در بازار آزاد با قیمت بیشتر به فروش می رسانند. در این امر، باید نظام بالادستی را دخیل دانست؛ زمانی که نظام بالادستی شرکتها رامکلف میکنند که کالاهای خود را با نرخ مشخص یا با قیمت پایه بر اساس ارز رسمی از بورس کالا خریداری کنند، نشان میدهد که بورس کالا نیز مورد انتقاداتی قرار خواهد گرفت. بنابراین، اینگونه سیاستهای دستوری با نظام اقتصادی آزاد در تضاد است و نمی گذارد بورس کالا به خودی خود، فعالیت مناسبی داشته باشد. این در حالیست که بررسی ها نشان می دهد بورس کالا زمانی که سیاستهای دستوری در آن اعمال نشود، کارکرد بسیار خوبی دارد؛ به عنوان مثال، معاملات آتی سکه که بر اساس نظام عرضه و تقاضا عمل می کند و کشف قیمتی بسیار خوبی نیز در آن انجام می شود، به دلیل اینکه محدودیت خاصی برای آن اعمال نشده، توانسته است کار خود را به خوی انجام دهد و در پیشبرد اهداف خود موفق باشد. اگر دولت بخواهد با دور شدن از فضای اقتصاد آزاد، به سمت اقتصاد دستوری و به شدت کنترل شده بازگردد، در بدنه اجرایی بسیار مشکل دارد و به نظر می رسد نمی تواند به سلامت قیمت گذاری دستوری را اجرا کند و این یکی از موضوعات بزرگی است که رویکرد جدید دولت را چالش مواجه می کند. اکنون در ایران، تفاوتهای اساسی با ده ههای گذشته که اقتصاد به صورت دستوری اداره می شد، وجود دارد؛ یکی از این تفاوت ها، میزان جمعیت دوبرابری بوده که عامل اثرگذار و تعیین کننده در سیاست های اقتصادی است. علاوه بر این، بازار و فضای کسب وکار پیچیده شده و سبک زندگی مردم تغییر کرده است. از سوی دیگر، تعداد و تنوع محصولات و خدمات افزایش پیدا کرده است و بنابراین، اقتصاد دستوری و سیاست سهمیه بندی، برای کنترل زندگی شهری امروز امکان پذیر نیست. دولت برای اعمال کنترل قیمتی و سهمیه بندی، باید سیستم بزرگی را به کار بگیرد و حتی در صورت وجود این شرایط، می تواند برای مدت کوتاهی کارکرد داشته باشد.


مهرداد اکبریان، رئیس انجمن تولید کنندگان و

صادرکنندگان

بورس کالا، بازاری عقلانی برای

شرایط بحرانی کشور

 

اکنون کشور از نظر اقتصادی در شرایط سختی قرار دارد و تحریم های بیشتری در حال اجرایی شدن هستند که به تدریج التهابات بازار را افزایش خواهد داد. بهترین اقدام در شرایط حاضر، استفاده از ابزارهای موجود، برای تنظیم بازار است. در این راستا، فعالیت های چند ساله بورس کالا نشان داده که بهترین بازار برای به تعادل رسیدن قیمت ها است. در این بورس، قیمت واقعی کشف می شود، زنجیره تولیدکننده تا مصرف کننده با هم مبادله کالایی دارند و هر دو سمت معامله نیز راضی هستند؛ چون از ارزش افزوده ای که روی محصول ورودی خود دارند، می توانند سود واحد تولیدی خود را به دست بیاورند. اکنون در شرایطی قرار داریم که تحریم، مانع صادارت سنگ آهن و مقاطع فولادی می شود و تولید نیز کاهش می یابد؛ یعنی بسیاری از کارخانجاتی که نمی توانند قراردادهای مناسبی منعقد کنند، مجبور می شوند از عرصه فعالیت اقتصادی خارج شوند یا در دوران رکود، تولید خود را کاهش دهند. در این شرایط، احتمالا دولت با تعیین سهمی هبندی تامین نیاز داخل بین کارخانجات بزرگ تا کوچک، بتواند تعادل را در بازار برقرار کند و جهت انجام این اقدام، می تواند از بورس کالا به عنوان روش شفا فسازی و کشف مناسب قیمتی استفاده بیشتری داشته باشد. به این ترتیب، ما قطعا مخالف خروج محصولات خود از بورس کالا و بازگشت به نظام سهمی هبندی هستیم. علاوه بر این، ما برای تعادل بخشی به بازار کالایی، اعتقادی به کارایی روش های

کنترل دولتی قیمت یا قیم تگذاری دستوری نداریم و معتقدیم که اگر تنظیم بازار را تولیدکنندگان داخلی به دست بگیرند، خودشان از لحاظ قیمت و میزان تولید به تعادل می رسند. این حالت از دخالت دستوری و کنترل بازار، با روشی اولی که توضیح داده شد، کاملا متفاوت بوده و سیاست اشتباهی است. قطعا بورس کالا در ابتدای راه بوده و اکنون در جهت اصلاح و تقویت قرار دارد؛ اگر وضعیت سیاسی، اقتصادی کشور دوباره به پایداری برسد، بورس کالا محل بسیار خوبی برای خرید و فروش و تامین محصولات مورد نیاز بخ شهای تولیدی است . بورس کالا باید از لحاظ ابزاری نیز تقویت شود؛ یعنی رو شهای دیگر را نیز در سیستم خود وارد کند.  به عنوان مثال، تهاتر کالایی را وارد معاملات کالایی کند؛ چون بازار داخلی در حال تضعیف است و در شرایط تحریم، بازار خارجی نیز به طور کلی از دست م یرود در شرایط بحرانی اقتصاد کشور، باید به دنبال روش های عقلانی باشیم و چه جایی را بهتر از بورس کالا می توان یافت که این عقلانیت و منطق در آن پیدا شود؟



سجاد غرقی

عضور هیئت نمایندگان اتاق ایران

اختلال در فعالیت های بورس کالا، رقابت پذیری را کاهش می دهد

بخشی از را ه حل آشفتگی و التهاباتی که در حال حاضر، شاهد آن هستیم، وابسته به کارآمد شدن ساختار حاکمیت است؛ اما مهمترین آنها، راه حل سیاسی در داخل کشور و سیاست خارجی است. مشکلات فعالان اقتصادی در بخش کلان سیاسی، ناشی از ناکارآمدی ساختار حاکمیت در اداره فضای کسب و کار است که به طور روزمره شاهد آن هستیم. اما فعالان حوزه صنایع و به ویژه معادن، سرمایه گذاری فیزیکی و غیر فیزیکی کلانی انجام داده اند و طبعا، برای خروج از این وضعیت ناشی از بی ثباتی تلاش مضاعفی دارند. اگر انتقاد یا پیشنهادی به دولت داده می شود به برای حفظ سرمایه انسانی، تولیدی و ... در دوران رکود است. از این منظر، اگر بحث کلان اقتصاد سیاسی را که به شیوه مدیریت در داخل و سیاستهای خارجی مربوط می شود فاکتور بگیریم، در حکمرانی بخش زنجیره معدنی دچار اختلال شدیدی هستیم. در این بخش می بینیم که با وجود اعلام نظرهای متعدد، پیشنهادها از سوی حاکمیت شنیده نمی شود و اوضاع روز به روز پیچیده ترمی شود. به عنوان مثال، در حالی که دچار رکود در حوزه معدنی هستیم، طی یک ماهه گذشته در بخشنامه وزارتی، افزایش حقوق دولتی بین 40 تا 200 درصد در دستور کار قرار داده شده که هزینه های کسب و کار را بالا می برد و با شرایط موجود به هیچ وجه انطباقی نیست. از سوی دیگر، در حالی که بسیاری از معادن یا محصولات معدنی که واجد صادرات هستند، نیاز به تامین مالی از طریق صادرات دارند، می بینیم که معافیت مالیات متوقف و علاوه بر آن، عوارض صادراتی اعمال می شود. هوشمندترین تحریمهای داخلی را برای توقف فعالیت های معدنی در کشور داریم؛ بخش معدن به پیشنهادهای عمرانی یا توسعه ای نمیرسد، بلکه توقف رویه های رکودزا را دنبال می کند تا از تعطیلی بیشتربنگاه ها جلوگیری شود.

اکنون مشکلی در خصوص فعالیتهای معدنی در بورس کالا وجود ندارد و عمده فعالیت بخش معدنی در بورس کالا در رینگ صادراتی و جهت صادرات محصولات معدنی بوده که در حال انجام است. اکنون مشکلی در بخش معادن وجود ندارد که بورس کالا در آن نقشی داشته باشد. کشف قیمت تمام محصولات معدنی در رینگ داخلی و صادراتی بورس کالا می تواند مرجع مناسب قیمت گذاری باشد. بنابراین، هر گونه اختلال در فعالیت های بورس کالا و حذف مکانیزم این بازار، رقابت پذیری را کاهش می دهد و به قیمت گذاری دستوری منجر می شود که اقدام درستی نخواهد بود.




فرانک امیدی مهرداد اکبریان ,سجاد غرقی ,انجمن سنگ آهن ایران ,بورس کالا 63
گالری عکس